Bài cuối: Hơn 35 năm đi tìm kỷ vật Đồng Lộc
(Cadn.com.vn) - Nói đến Ngã ba Đồng Lộc người ta nghĩ đến 10 liệt nữ TNXP. Nơi đây còn lưu lại gần một ngàn tư liệu, hiện vật chiến tranh một thời bom đạn ác liệt, trong đó có các hiện vật quý giá như lọn tóc thề, lược cài, bức thư, những tấm áo dính đạn bạc màu thời gian... của 10 cô gái và các đồng đội... Hơn 35 năm qua, có một người đã bền bỉ, âm thầm đi sưu tầm những kỷ vật ấy... Hy sinh hạnh phúc riêng Người đi tìm kỷ vật Ngã ba Đồng Lộc là chị Đặng Thị Yến (nguyên Phó BQL Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc). Sinh ra và lớn lên tại H. Thanh Chương (Nghệ An), từ nhỏ, được học lịch sử hào hùng chống giặc ngoại xâm của dân tộc, cùng những câu chuyện chiến tranh của ông, của bố kể, tình yêu lịch sử dâng đầy trong chị. Hết phổ thông chị Đặng Thị Yến chọn thi vào Trường Trung cấp Văn hóa Nghệ Tĩnh, khoa Bảo tàng để thỏa lòng mong ước được "sống" với lịch sử. Cuối năm 1976, chị về thực tập tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc. Tại đây, chị được nghe câu chuyện về sự hy sinh oanh liệt của 10 cô gái TNXP. Từ lòng ngưỡng mộ, tự hào, chị quyết tâm đi tìm các kỷ vật của 10 cô gái còn thất lạc đâu đó. Khi nghe tin ở đâu có kỷ vật còn sót lại, chị lại khăn gói vượt hàng trăm cây số, tìm đến tận nơi kiên trì làm công tác "dân vận" để đưa bằng được các kỷ vật về trưng bày tại di tích. Sau 3 tháng thực tập ngắn ngủi trên mảnh đất anh hùng này, chị quyết định tự nguyện ở lại công tác tại khu di tích, tiếp tục công việc tìm kiếm những kỷ vật đang còn lưu lạc của các liệt sĩ TNXP. "Lúc quyết định ở lại công tác tại Khu bảo tàng Ngã ba Đồng Lộc tôi cũng gặp một số trở ngại. Bố thì hy sinh ở chiến trường từ năm 1965, nhà chỉ có 4 chị em gái ở với mẹ nên khi nghe tin tôi có ý định không về quê nữa, bà đã khóc nhiều. Nhiều lần tôi cũng đã định về quê làm tròn chữ hiếu với mẹ nhưng lòng vẫn không muốn rời nơi đây, bởi vẫn còn thấy "mắc nợ" một sự tri ân với các chị". Năm 1978, cô gái trẻ xứ Nghệ đã nên duyên vợ chồng với một thầy giáo cùng công tác nơi mảnh đất anh hùng Can Lộc. Trong căn nhà nhỏ của hai vợ chồng luôn ngập tràn hạnh phúc với 3 đứa con thông minh, kháu khỉnh lần lượt chào đời. Thế rồi niềm hăng say công việc đi tìm kiếm kỷ vật cho Bảo tàng cứ cuốn hút chị với những chuyến đi dài ngày khiến người chồng bắt đầu "mặt nặng mày nhẹ". Năm 1993, sau những bất hòa không thể giải quyết, vợ chồng chị quyết định chia tay nhau. Dù rất đau khổ vì hạnh phúc gia đình đổ vỡ nhưng chị vẫn một mình nuôi con khôn lớn vừa tiếp tục công việc đi tìm kiếm những kỷ vật của 10 cô gái TNXP và các đồng đội nơi Ngã ba Đồng Lộc.
Kỷ vật là gia tài của tôi... Hơn 35 năm có mặt tại ngã ba huyền thoại, chị Đặng Thị Yến vẫn lặng lẽ đi góp nhặt những kỷ vật của 10 cô gái và các đồng đội để lại trước lúc hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc. Chị bảo: "Tôi muốn người đời sau biết rõ hơn về cuộc sống của 10 cô gái TNXP trong những năm tháng ác liệt của chiến tranh chống Mỹ. Với tôi, hạnh phúc lớn nhất là muốn góp nhặt một chút gì đó để tri ân với người đã khuất...". Hiện Bảo tàng Ngã ba Đồng Lộc đang lưu giữ gần một ngàn tư liệu và hiện vật gắn liền với hàng ngàn chuyến đi "sưu tầm" của chị Đặng Thị Yến. Trong đó cảm động nhất vẫn là lọn tóc thề của "o Tần" (Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần) gửi người yêu trước khi ra trận. Chị Yến kể, khoảng năm 1998, trong một chuyến đi công tác, tình cờ chị biết được một thông tin quan trọng xung quanh mối tình sâu đậm của Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần với anh lính cùng làng Nguyễn Văn Hồng. Năm 1964, trước lúc anh Hồng lên đường vào chiến trường chiến đấu, chị Tần đã cắt vội một lọn tóc nhỏ kết thành hình số 8 rất đẹp trao cho anh với lời nhắn gửi: "Sau ngày chiến thắng chúng mình sẽ nên duyên chồng vợ". Người con trai mang theo kỷ vật ra trận nhưng ngày trở về thì chị Tần đã hy sinh. Từ đó anh Hồng coi lọn tóc thề như một "báu vật" của đời mình. Khi biết được tin này, chị Yến đã nhiều lần tìm đến nhà anh Hồng "xin" và vận động anh Hồng tặng hiện vật cho Bảo tàng nhưng đều bị anh từ chối. Chị vẫn không nản chí, chị bền bỉ nhiều lần đến nhà anh Hồng thuyết phục, năn nỉ. Cảm động trước việc làm đầy ý nghĩa của chị Yến, đầu tháng 7-2005 anh Hồng mới quyết định giao lại lọn tóc thề của chị Tần cho chị Yến đưa về trưng bày tại Bảo tàng Ngã ba Đồng Lộc... Trong hành trình đi tìm những kỷ vật của 10 bông hoa trinh liệt đã ngã xuống nơi ngã ba huyền thoại, có lần, chị đã bật khóc khi nhìn thấy chiếc áo đầy mảnh vá của nữ TNXP Hồ Thị Cúc. Qua những người quen biết ở H. Hương Sơn, chị Yến biết o Cúc còn một chiếc áo vẫn thường mặc mỗi khi đi mở đường. Vượt hơn trăm cây số, thuyết phục mãi, cuối cùng người nhà đã đồng ý để chị đưa chiếc áo o Cúc về để trưng bày tại Bảo tàng. Chị nhớ nhất là chuyến công tác tác vào tỉnh Quảng Bình để xin chiếc lư hương của nữ anh hùng Nguyễn Thị Thành, nguyên C trưởng tiểu đoàn 736. Lúc vào chuyện, gia đình chị Thành ai cũng phản đối vì tâm niệm lư hương là vật để thờ cúng, bất di bất dịch. Việc đem lư hương đến một nơi khác để làm kỷ vật cho bảo tàng là một quyết định đầy khó khăn. Không nản, chị Yến vẫn cố thuyết phục. Thấy sự kiên trì và tấm chân thành của chị, người con trai của nữ anh hùng Nguyễn Thị Thành lấy 2 đồng tiền xu, thắp hương, khấn: "Nếu mạ (mẹ) đồng ý xin mạ chứng giám". Nói xong, anh gieo 2 đồng tiền xu vào giữa chiếc đĩa. Kết quả 2 đồng tiền xu đều ngửa cùng một mặt. Lần thứ 2 cũng vậy. Anh nói với chị: " Thế là mạ không đồng ý!". Chị Yến thuyết phục: "Cháu xin mạ không cho, thôi để cô trực tiếp xin mạ con vậy". Nói xong chị cầm 2 đồng tiền xu thả vào đĩa. Kết quả qua 2 lần thả đều 1 sấp một ngửa. Chị Yến lại trao hai đồng tiền xu bảo: "Cháu hãy xin lại mạ một lần nữa, nếu mạ vẫn không đồng ý cô sẽ không xin thêm lần nào nữa". Lần này anh con trai chị Thành đã xin được và chiếc lư hương đã theo chị về trưng bày tại Bảo tàng... Nay dù đã nghỉ hưu nhưng chị Yến vẫn ở lại làm cố vấn và tiếp tục đi tìm các kỷ vật chiến tranh cho BQL di tích Ngã ba Đồng Lộc. Ghi nhận những cống hiến trong thời gian qua, chị Đặng Thị Yến đang được UBND tỉnh Hà Tĩnh làm hồ sơ đề nghị Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động. V.Tuân |
0 nhận xét:
Đăng nhận xét